Centralna banka u platnom sistemu

Za efikasan platni promet u Crnoj Gori , shodno Zakonu o Centralnoj banci CG, odgovorna je Centralna banka Crne Gore (Centralna banka).

Centralna banka ima ovlašćenja da propisuje i sprovodi mjere, reguliše i kontroliše platni promet, poravnanje i međubankarski obračun u Državi, kao i da obavlja i kontroliše platni promet u zemlji i sa inostranstvom. Takođe, može biti vlasnik i upravljati sa jednim ili više platnih sistema, uključujući jedan sistem bruto poravnanja velikih plaćanja, a može upravljati sistemom neto poravnanja plaćanja manjih vrijednosti. Centralna banka, pored toga, obezbjeđuje novčanice i kovani novac u količinama koje su odgovarajuće za potrebe finansijskih transakcija.

Bitno je napomenuti da ne postoje zakonska ograničenja da se platni klirinški obračunski sistemi mogu organizovati i od strane drugih subjekata osim Centralne banke Crne Gore. U tom slučaju, Centralna banka daje dozvolu i nadgleda funkcionisanje takvih sistema.

Svjesna značaja kojeg platni sistem ima, Centralna banka Crne Gore je već od osnivanja, 2001. godine, pokrenula njegovu reformu. Na samom početku rada na reformi, izrađena je sveobuhvatna strategija razvoja platnog sistema u Crnoj Gori. Reforma je, imajući u vidu vrlo specifičan i funkcionalno kompleksan platni sistem koji je naslijeđen od bivše SFRJ i SRJ, sprovedena fazno sa sljedećim prioritetima:

• Demonopolizacija poslova u platnom prometu u smislu da poslovne banke svojim klijentima ubuduće pružaju sve usluge u platnom prometu;
• Izgradnja potpuno novog, modernog platnog sistema uz maksimalno uvažavanje svih relevantnih međunarodnih preporuka i bankarskih standarda kao i specifičnih potreba u zemlji.

Sve ove aktivnosti sprovedene su u koordinaciji sa poslovnim bankama, državnim organima i organizacijama i drugim relevantnim subjektima, i uz intenzivnu konsultantsku pomoć pojedinih međunarodnih organizacija i centralnih banaka zemalja iz okruženja.

Hronologija aktivnosti na izgradnji novog platnog sistema:

• Strategija razvoja platnog sistema u Crnoj Gori donesena u četvrtom kvartalu 2003. godine;
• Međunarodni tender za nabavku IT rješenja za novi međubankarski platni sistem (MPS) raspisan u posljednjem kvartalu 2003. godine;
• Izvršena nabavka IT rješenja za novi MPS u julu 2004. godine;
• Testiranje sistema u interakciji sa bankama otpočelo u oktobru 2004. godine;
• Regulatorni okvir donesen u decembru 2004. godine;
• Finalno testiranje obavljeno u decembru 2004. godine;
• Novi platni sistem počeo u januaru 2005. godine